Çelik Sektörü için CBAM Özel Notları: Demir-Çelik İhracatçısı Stratejisi
Çelik sektörü CBAM'in en büyük kapsam grubu. EAF (elektrikli ark ocağı, 0.4-0.7 tCO₂e/ton) ve BF/BOF (yüksek fırın, 1.8-2.3 tCO₂e/ton) ayrımı maliyet üzerinde belirleyici. Türk üreticilerin %70'i EAF kullanıyor — bu CBAM avantajıdır.
Türkiye, Avrupa'nın en büyük EAF çelik üreticilerinden. 2023 verilerine göre, üretimimizin %70'i elektrikli ark ocağıyla, yani hurda demir tabanlı. Bu, CBAM açısından çok büyük bir nimet — çünkü EAF, BF/BOF'a göre 3-4 kat daha düşük emisyon profiline sahip.
Üretim yöntemi karşılaştırması
| Üretim yöntemi | tCO₂e/ton ham çelik | CBAM maliyeti (€80/ton) |
|---|---|---|
| BF/BOF (yüksek fırın) | 1.8-2.3 | 144-184 €/ton ürün |
| EAF (elektrikli ark) | 0.4-0.7 | 32-56 €/ton ürün |
| DRI-EAF (doğal gaz) | 1.0-1.4 | 80-112 €/ton ürün |
EAF üretici olarak CBAM stratejisi
EAF avantajınızı kanıtlayabilmek için:
- Hurda demir oranını dokümante edin: Tedarikçi faturaları, kütle bilançosu kayıtları.
- Elektrik tüketim verisini ve şebeke karışımını ölçün: Şebeke elektriği yerine YEK-G (Yenilenebilir Enerji Kaynak Garantisi) belgeli elektrik satın alırsanız Scope 2 emisyonunuz düşer.
- Elektrod tüketim kaydı: Grafit elektrod, EAF'ın özel emisyon kaynağı; ayrı raporlama gerektirir.
- Indirect emissions for steel: Çelikte CBAM şu an sadece doğrudan emisyonu kapsıyor; ama 2026'dan sonra Scope 2 (elektrik) da dahil edilecek.
BF/BOF üretici olarak strateji
Yüksek fırın kullanıyorsanız maliyet daha yüksek, ama hala azaltabilirsiniz:
- Daha yüksek hurda oranı (hurda kullanım %20'ye çıkartılabilir)
- Kokun bir kısmı yerine pulverize kömür enjeksiyonu (PCI)
- Atık ısının elektrik üretiminde geri kazanımı
- Uzun vadede: hidrojen redüksiyon (HBI/DRI ile entegre) — sektörün geleceği
Türk çelik ihracatçısı için kritik adımlar
- Üretim yöntemi belgesi: Tesisinizin BF/BOF mi EAF mi olduğunu net dokümante edin.
- Hurda izlenebilirliği: Tedarikçi sözleşmelerinde hurda kaynağı belgelenmiş olmalı.
- YEK-G satın alımı: Yenilenebilir elektrik garantisiyle elektrik tüketiminizi yeşilleştirin.
- İhracat müşterisiyle iletişim: AB'deki ithalatçınızla raporlama formatı önceden uzlaşılmalı.
Önemli not: 2025 sonrası
2025'ten itibaren varsayılan emisyon değeri kabul edilmeyecek — sadece gerçek tesisi verisi. Bu yüzden 2024 boyunca veri toplama disiplinini kurmak şart.
📚 Sözlükten anahtar terimler
Çelik sektörüne özel CBAM kurulumu
EAF, BF/BOF veya DRI tesislerine özel veri toplama şablonları ve hurda izlenebilirlik sistemi.