// 80 TERİM · TÜRKÇE

ISO Sözlüğü

ISO standartlarından CBAM'e, gıda güvenliğinden tekstil sertifikalarına — sertifikasyon dünyasının dili. Aradığını sözlükten bul, ilgili hizmetimize tek tıkla geç.

80 terim

ISO 10002

ISO Standardı

Müşteri Şikayetleri Yönetimi

Müşteri şikayetlerinin sistematik ele alınmasına dair kılavuz standart. ISO 9001 ile birlikte sıkça uygulanır.
Şikayet yönetimi →

ISO 13485

ISO Standardı

Tıbbi Cihaz Kalite Yönetim Sistemi

Tıbbi cihaz üreticileri için zorunlu sayılabilen kalite standardı. MDR/IVDR uyumuyla doğrudan ilişkilidir.
Tıbbi cihaz danışmanlık →

ISO 14001

ISO Standardı

Çevre Yönetim Sistemi

Bir kuruluşun çevresel etkilerini sistematik biçimde yönetmesini sağlayan uluslararası standart. Atık, emisyon, kaynak tüketimi, çevresel risk yönetimini kapsar. CBAM ve sürdürülebilirlik raporlamalarının temel altyapısıdır.
ISO 14001 danışmanlık →

ISO 14025

ISO Standardı

EPD — Çevresel Ürün Beyanı

Bir ürünün yaşam döngüsü çevresel performansını standartlaştırılmış formatta beyan eden belge. İnşaat, yapı malzemeleri ve B2B sektörlerinde zorunlu hale geliyor.
EPD danışmanlık →

ISO 14040 / 14044

ISO Standardı

Yaşam Döngüsü Analizi (LCA)

Ürün veya hizmetin tüm yaşam evrelerindeki çevresel etkilerini analiz eden metodoloji. PCF ve EPD'nin matematiksel temeli.
LCA çalışması →

ISO 14064-1

ISO Standardı

Kurumsal Sera Gazı Envanteri

Kuruluş düzeyinde sera gazı emisyonlarının ölçülmesi, raporlanması ve doğrulanması için uluslararası standart. CBAM, SBTi ve CDP raporlamalarının temelidir. Scope 1, 2 ve 3 emisyonlarını kapsar.
Karbon envanteri hesapla →

ISO 14064-2

ISO Standardı

Sera Gazı Proje Standardı

Sera gazı azaltım veya artırım projelerinin ölçümü ve raporlanması. Karbon kredisi üretmek isteyen projeler için temel referans (ör. atık ısı geri kazanımı, ağaçlandırma).
Proje doğrulama →

ISO 14064-3

ISO Standardı

Sera Gazı Doğrulama Standardı

GHG envanterleri ve projelerinin bağımsız doğrulama ve onay süreçlerini tanımlayan standart. CBAM raporlarının validasyonunda uygulanır.
GHG doğrulama →

ISO 14067

ISO Standardı

Ürün Karbon Ayak İzi (PCF)

Tek bir ürünün yaşam döngüsü boyunca toplam sera gazı emisyonunu ölçen standart. CBAM raporlamasının ürün bazlı versiyonu.
PCF hesaplama →

ISO 14068-1

ISO Standardı

Karbon Nötrlük

Bir kuruluş, ürün veya hizmetin emisyonlarını sıfırlama yolunu tanımlayan standart (2023'te yayınlandı). 'Karbon nötr' iddiasının kanıtlanmasında uluslararası referans.
Net sıfır yol haritası →

ISO 17020

ISO Standardı

Muayene Kuruluşu Yetkinliği

Muayene/inspeksiyon kuruluşlarının akreditasyonu için kullanılan standart.
Muayene akreditasyonu →

ISO 17021

ISO Standardı

Yönetim Sistemi Belgelendirme Kuruluşu Yetkinliği

Belgelendirme firmalarının (sertifika veren kuruluşlar) bağlı olduğu standart.
Belgelendirme rehberi →

ISO 17025

ISO Standardı

Test ve Kalibrasyon Laboratuvar Yetkinliği

Laboratuvar test sonuçlarının uluslararası kabul edilebilirliği için temel standart. Akredite test sonucu üretmenin koşuludur.
Lab akreditasyon →

ISO 19011

ISO Standardı

Yönetim Sistemleri Denetim Kılavuzu

Tüm ISO standartlarındaki denetim metodolojisinin temel kaynağı. İç denetim ve baş denetçi eğitimlerinin referansı.
Denetçi eğitimi →

ISO 22000

ISO Standardı

Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi

HACCP ve ön gereksinim programlarını entegre eden gıda zinciri standardı. Üretici, paketleyici, lojistik ve depolama dahil tüm zincir için uygulanır.
ISO 22000 belgelendirme →

ISO 22301

ISO Standardı

İş Sürekliliği Yönetim Sistemi

Felaket, kriz veya beklenmedik kesintiler sırasında işin devamlılığını güvence altına alan standart. Finans, sağlık ve kritik altyapı için stratejik.
İş sürekliliği →

ISO 26000

ISO Standardı

Sosyal Sorumluluk Kılavuzu

Belgelendirilebilir değil ancak ESG raporlamalarında referans olarak kullanılan sosyal sorumluluk kılavuzu.
Sosyal sorumluluk →

ISO 27001

ISO Standardı

Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi

Bilgi varlıklarını gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik üçgeninde koruyan standart. KVKK ve GDPR uyumunda kanıt niteliği taşır. Bilişim, finans, sağlık ve kamu projelerinde sözleşmeye bağlı şarttır.
ISO 27001 danışmanlık →

ISO 28000

ISO Standardı

Tedarik Zinciri Güvenliği

Tedarik zinciri boyunca güvenlik risklerini yöneten standart. Lojistik, ihracat ve havalimanı operatörleri için.
Tedarik zinciri →

ISO 31000

ISO Standardı

Risk Yönetimi Kılavuzu

Risk yönetimi prensiplerini ve sürecini tanımlayan kılavuz standart. Diğer ISO standartlarındaki 'risk temelli düşünme' yaklaşımının kaynağı.
Risk yönetimi →

ISO 37001

ISO Standardı

Rüşvet Karşıtlığı Yönetim Sistemi

Rüşvet ve yolsuzluğa karşı sistematik önlem alma. Çok uluslu şirketler ve kamu projelerinde sıkça aranır.
ISO 37001 danışmanlık →

ISO 45001

ISO Standardı

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi

OHSAS 18001'in yerini alan ISG standardı. Çalışan sağlığı ve güvenliğini, kaza önleme ve risk azaltmayı sistematik yönetir. Türkiye'de İSG mevzuatıyla birlikte sektör beklentisi haline gelmiştir.
ISO 45001 belgelendirme →

ISO 50001

ISO Standardı

Enerji Yönetim Sistemi

Enerji tüketimini sürekli iyileştirme hedefiyle yöneten standart. Türkiye'de Enerji Verimliliği Kanunu kapsamında yıllık 1000 TEP üzeri tüketen tesisler için zorunluluk olabilir.
ISO 50001 belgelendirme →

ISO 9001

ISO Standardı

Kalite Yönetim Sistemi

Tüm sektörlerde geçerli, müşteri memnuniyeti ve süreç odaklı temel kalite standardı. 1987'den bu yana dünya genelinde 1 milyondan fazla kuruluşta uygulanır. PDCA (Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al) döngüsü esasına dayanır; risk temelli düşünce ve liderlik gerekliliği taşır. Türkiye'de hem özel sektör hem kamu ihalelerinin ön koşuludur.
ISO 9001 belgelendirme →

Akreditasyon

Denetim

Yetkilendirme Süreci

Belgelendirme kuruluşlarının yeterliliğinin uluslararası akreditasyon kurumları tarafından onaylanması. Akredite olmayan belgelendirmenin uluslararası geçerliliği yoktur.
Akredite belgelendirme →

BRCGS

Gıda & Tekstil

Brand Reputation Compliance Global Standards

Britanya menşeli, GFSI onaylı gıda güvenliği standardı. İngiltere ve AB perakende zincirleri için ön koşul. Şu an v9 uygulanır.
BRC danışmanlık →

Baş Denetçi

Denetim

Lead Auditor

Denetim ekibini yöneten, denetim planlama ve raporlamadan sorumlu uzman. IRCA veya benzeri uluslararası kayıt gerektirir.
Baş denetçi eğitimi →

Belgelendirme

Denetim

Sertifikasyon Süreci

Bir kuruluşun veya ürünün belirli bir standardın gerekliliklerine uygun olduğunun bağımsız üçüncü tarafça onaylanması süreci. Genelde 3 yıllık geçerlilik, yıllık gözetim denetimleri.
Belgelendirme rehberi →

CBAM

Sürdürülebilirlik

AB Sınır Karbon Düzenlemesi

Avrupa Birliği'nin 2026'da yürürlüğe giren sınır karbon vergisi. AB'ye çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik, hidrojen ihraç eden Türk firmaları için kritik. Geçiş dönemi raporlaması 2023'ten beri zorunlu.
CBAM raporlama →

CCF

Sürdürülebilirlik

Kurumsal Karbon Ayak İzi

Bir şirketin yıllık toplam sera gazı emisyonlarını gösteren değer. ISO 14064-1 ile hesaplanır.
CCF hesapla →

CDP

Sürdürülebilirlik

Carbon Disclosure Project

Şirketlerin iklim, su ve orman performansını yatırımcılara açıkladığı global raporlama platformu. A-D arası nottu, MSCI/S&P endekslerinde kullanılır.
CDP raporlama →

CEN

Kuruluş

Avrupa Standardizasyon Komitesi

AB'nin standart geliştirme yapısı. EN standartları (EN 15804, EN ISO 14064 vb.) buradan çıkar.

CSRD

Düzenleyici

Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi

AB'nin 2024'ten itibaren büyük şirketlere zorunlu kıldığı sürdürülebilirlik raporlama direktifi. ESRS standartlarına göre raporlama yapılır.
CSRD hazırlığı →

Denetçi

Denetim

Auditor

Bir kuruluşun yönetim sistemini standarda göre değerlendiren bağımsız uzman. ISO 19011'e göre yetkinlik şartları aranır.
Denetçi eğitimi →

Doğrulama Beyanı

Denetim

Verification Statement

Bağımsız doğrulayıcının ürettiği, raporun doğruluğunu onaylayan resmi belge. CBAM, SBTi, CDP başvurularında istenir.
Doğrulama →

EA

Kuruluş

Avrupa Akreditasyon Birliği

Avrupa ülkelerinin akreditasyon kuruluşlarını birleştiren bölgesel yapı. IAF üyesi.

EFRAG

Düzenleyici

Avrupa Mali Raporlama Tavsiye Grubu

ESRS standartlarını geliştiren AB kuruluşu. Sürdürülebilirlik raporlamasının teknik otoritesi.
ESRS hazırlığı →

EPD

Sürdürülebilirlik

Çevresel Ürün Beyanı

Bir ürünün yaşam döngüsü çevresel performansını ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre standartlaştırılmış formatta beyan eden belge. İnşaat, çimento, çelik, ahşap sektörlerinde rakipler tarafından yaygın kullanılır.
EPD hazırlama →

ESG

Düzenleyici

Çevre, Sosyal ve Yönetişim

Şirket performansının finansal olmayan üç boyutu: Environment, Social, Governance. Yatırımcılar (BlackRock, Vanguard) ve kredi kuruluşları için temel değerlendirme kriteri.
ESG raporlama →

ESRS

Düzenleyici

Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları

CSRD kapsamında uygulanan ayrıntılı raporlama standartları. ESRS E1 (İklim), E2 (Kirlilik), S1 (İşgücü) gibi modüller var.
ESRS raporlama →

EU ETS

Sürdürülebilirlik

AB Emisyon Ticaret Sistemi

Avrupa'da büyük endüstri tesislerinin emisyonlarını kapsayan cap-and-trade sistemi. EUA tahsisatları AB karbon piyasasında işlem görür.
ETS danışmanlık →

EU Taxonomy

Düzenleyici

AB Sürdürülebilir Faaliyet Sınıflandırması

Hangi ekonomik faaliyetlerin 'sürdürülebilir' kabul edileceğini tanımlayan AB çerçevesi. Yeşil yatırım, sürdürülebilir finans ürünleri için referans.
Taxonomy uyumu →

EUA

Sürdürülebilirlik

AB Emisyon Tahsisatı

EU ETS sisteminde 1 ton CO₂ eşdeğer salımı temsil eden tahsisat. AB karbon piyasasında işlem görür, fiyatı 60-100 € arasında dalgalanır.
EUA stratejisi →

FSSC 22000

Gıda & Tekstil

Food Safety System Certification

ISO 22000 + ön koşul programları + ek FSSC gereklilikleri kombinasyonu. GFSI tarafından kabul edilen, gıda perakendecilerinin (Tesco, Carrefour, Migros) tedarikçilerinden talep ettiği standart.
FSSC 22000 danışmanlık →

GDPR

Düzenleyici

AB Genel Veri Koruma Tüzüğü

AB'nin küresel etki yaratan veri koruma yasası. AB vatandaşlarının verisini işleyen tüm dünyadaki şirketler kapsam dahili.
GDPR danışmanlık →

GFSI

Kuruluş

Küresel Gıda Güvenliği Girişimi

Gıda güvenliği standartlarının (FSSC 22000, BRCGS, IFS) çatı kuruluşu. Büyük perakende zincirleri bu inisiyatifin standartlarını tanır.

GMP

Gıda & Tekstil

İyi Üretim Uygulamaları

Gıda, ilaç ve kozmetik üretiminde hijyen, personel, ekipman ve süreç asgari standartları. ISO 22000 ve HACCP'in altyapısı.
GMP rehberi →

GOTS

Gıda & Tekstil

Global Organic Textile Standard

Organik pamuk ve doğal liflerden mamul tekstil ürünlerinin sertifikasyonu. AB ve ABD organik etiketleme için ön koşul.
GOTS danışmanlık →

GRI

Sürdürülebilirlik

Global Reporting Initiative

Sürdürülebilirlik raporlamasının en yaygın kullanılan global çerçevesi. GRI 305 (Emisyonlar), GRI 302 (Enerji) gibi modüller şirketlerin temel referansıdır.
GRI raporlama →

GRS

Gıda & Tekstil

Global Recycled Standard

Geri dönüştürülmüş içerik iddialarını doğrulayan global standart. Tekstil, plastik ve elektronik için.
GRS sertifikası →

Gözetim Denetimi

Denetim

Surveillance Audit

Belge alındıktan sonra yıllık olarak yapılan, sistemin sürekli uygunluğunu doğrulayan kısa denetim. Belge geçerliliğinin koşulu.
Denetim hazırlığı →

HACCP

Gıda & Tekstil

Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları

Gıda güvenliğinde 7 temel prensibe dayanan risk analizi metodolojisi. ISO 22000, FSSC 22000, BRC, IFS'in ortak temeli.
HACCP danışmanlık →

IAF

Kuruluş

Uluslararası Akreditasyon Forumu

Dünya genelindeki akreditasyon kuruluşlarını birleştiren çatı. IAF-MLA üyesi kuruluşlardan alınan akreditasyon küresel kabul görür.

IATF 16949

ISO Standardı

Otomotiv Kalite Yönetim Sistemi

ISO 9001 üzerine inşa edilmiş, otomotiv tedarik zincirine özel standart. OEM (Ford, GM, Toyota, BMW vb.) tedarikçilerinin ön şartıdır.
IATF 16949 danışmanlık →

IFS

Gıda & Tekstil

International Featured Standards

Almanya ve Fransa perakende zincirlerinin tedarikçilerinden talep ettiği GFSI onaylı gıda güvenliği standardı.
IFS danışmanlık →

IPCC

Kuruluş

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli

BM'nin iklim bilim otoritesi. AR1-AR6 değerlendirme raporları küresel iklim politikasının temelini oluşturur.

ISO

Kuruluş

Uluslararası Standartlar Organizasyonu

1947'de kurulan, 167 ülkenin üye olduğu standart geliştirme kuruluşu. Türkiye'yi TSE temsil eder.

ISO/IEC 27701

Düzenleyici

Gizlilik Bilgi Yönetimi

ISO 27001'in gizlilik (privacy) uzantısı. GDPR ve KVKK uyumunda kanıt niteliği taşır.
27701 danışmanlık →

İç Denetim

Denetim

Internal Audit

Bir kuruluşun kendi sistemini kendi personeli veya dış kaynaklı denetçiyle değerlendirmesi. Tüm ISO standartlarının zorunlu öğesi, yılda en az 1 defa.
İç denetçi eğitimi →

KVKK

Düzenleyici

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

Türkiye'nin GDPR muadili 6698 sayılı kanun. Kişisel veri işleyen tüm kuruluşlar için zorunlu. ISO 27001 ve 27701 ile uyumla kanıtlanır.
KVKK uyumluluğu →

Karbon Nötr

Sürdürülebilirlik

Carbon Neutral

Bir kuruluş veya ürünün emisyonlarını ölçtükten sonra kalan emisyonları karbon kredisi ile dengelediği durum. ISO 14068-1 standardıyla iddianın doğruluğu kanıtlanır. Net Sıfır'dan farkı: net sıfır azaltıma odaklanır, karbon nötr offset'e izin verir.
Karbon nötr yol haritası →

LCA

Sürdürülebilirlik

Yaşam Döngüsü Analizi

Ürün veya hizmetin hammadde-üretim-kullanım-bertaraf evrelerindeki çevresel etkilerini hesaplayan bilimsel metodoloji. PCF ve EPD'nin matematiksel temeli.
LCA çalışması →

LWG

Gıda & Tekstil

Leather Working Group

Deri üretiminde çevresel sürdürülebilirliği değerlendiren global protokol. Bronze-Silver-Gold dereceleri var. Spor ayakkabı markaları (Nike, Adidas) için tedarikçi şartı.
LWG sertifikasyon →

MRV

Sürdürülebilirlik

Ölçüm-Raporlama-Doğrulama

Karbon ve çevresel raporlamada temel üçlü: ölçme (Measurement), raporlama (Reporting), bağımsız doğrulama (Verification). CBAM ve EU ETS'de yasal zorunluluk.
MRV danışmanlığı →

NIS2

Düzenleyici

AB Ağ ve Bilgi Güvenliği Direktifi

AB'nin 2024'te yürürlüğe giren siber güvenlik direktifi. Enerji, finans, sağlık, dijital altyapı sektörlerinde zorunlu.
NIS2 uyum →

OEKO-TEX STANDARD 100

Gıda & Tekstil

Tekstil Güvenliği Sertifikası

Tekstil ürünlerinin insan sağlığına zararlı kimyasal içermediğini kanıtlayan dünya standardı. Almanya ve İskandinavya pazarlarında perakende ön şartı.
OEKO-TEX danışmanlık →

PCF

Sürdürülebilirlik

Ürün Karbon Ayak İzi

Tek bir ürünün üretim-kullanım-bertarafına kadar olan tüm emisyonlarını ölçen değer. CBAM'in ürün bazlı raporlama temeli. ISO 14067 ile standartlanır.
PCF hesaplama →

SBTi

Sürdürülebilirlik

Science Based Targets initiative

Bilim temelli iklim hedefleri inisiyatifi. Şirketlerin Paris Anlaşması'na uyumlu (1.5°C veya iyi-üstünde 2°C) emisyon azaltım hedefi belirlemesi ve onaylanmasını sağlar. Yatırımcı baskısının ana göstergesi.
SBTi başvurusu →

Scope 1

Sürdürülebilirlik

Doğrudan Emisyonlar (Kapsam 1)

Kuruluşun kendi kontrolündeki kaynaklardan çıkan emisyonlar: kazan yakıtı, şirket aracı yakıtı, üretim süreç emisyonları. Genelde en kolay ölçülen kapsam.
Scope 1 hesapla →

Scope 2

Sürdürülebilirlik

Dolaylı Enerji Emisyonları (Kapsam 2)

Satın alınan elektrik, ısı, buhar ve soğutmanın üretiminden kaynaklanan emisyonlar. Yenilenebilir elektrik (YEK-G/I-REC) ile sıfırlanabilir.
Scope 2 hesapla →

Scope 3

Sürdürülebilirlik

Diğer Dolaylı Emisyonlar (Kapsam 3)

Kuruluşun değer zincirindeki tüm diğer emisyonlar: tedarik (upstream), nakliye, atık, çalışan ulaşımı, ürün kullanımı (downstream). Genelde toplam karbon ayak izinin %70-90'ı.
Scope 3 hesapla →

Sürdürülebilirlik Doğrulaması

Denetim

Sustainability Assurance

GHG envanteri, ESG raporu veya CSRD raporunun bağımsız üçüncü tarafça doğrulanması. ISAE 3000 veya 3410 standartlarına göre yapılır.
Doğrulama hizmeti →

TSE

Kuruluş

Türk Standartları Enstitüsü

Türkiye'nin ISO üyesi ulusal standart kuruluşu. TS, TS EN ISO gibi standartları yayınlar.

Transfer Denetimi

Denetim

Belge Transferi

Mevcut belgeyi başka bir belgelendirme kuruluşuna taşıma süreci. Genelde fiyat veya hizmet kalitesi nedeniyle yapılır.
Belge transferi →

UNFCCC

Kuruluş

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi

Paris Anlaşması'nın da çatısı olan BM iklim sözleşmesi. Türkiye 2021'de Paris Anlaşması'na katıldı.

WBCSD

Kuruluş

Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi

200+ küresel CEO'yu birleştiren sürdürülebilirlik platformu. GHG Protocol'ün ortak sahibi.

WCAG

Düzenleyici

Web İçerik Erişilebilirlik Kılavuzu

Engelli kullanıcılar için web erişilebilirlik standardı. AB'nin Erişilebilirlik Direktifi ile zorunlu hale geliyor.
Erişilebilirlik →

WRI

Kuruluş

World Resources Institute

Çevre ve kalkınma araştırma kuruluşu. GHG Protocol (Scope 1-2-3 metodolojisinin global standardı) sahibi.

Yeniden Belgelendirme

Denetim

Re-certification

Belge geçerliliğinin (genelde 3 yıl) dolması üzerine yapılan tam denetim. Sistemin yeniden onayını sağlar.
Yenileme danışmanlığı →

ZDHC

Gıda & Tekstil

Zero Discharge of Hazardous Chemicals

Tekstil ve deri sektöründe tehlikeli kimyasalların kullanımını sıfırlamayı hedefleyen global program. MRSL (Manufacturing Restricted Substances List) zorunluluğu içerir.
ZDHC uyumluluğu →

Aradığın terimi bulamadın mı?

Sektörüne özel bir standart veya düzenleme hakkında bilgi almak için ekibimize ulaş — 15 dakikada netleştirelim.

Uzmanımıza danış →