EUDR Ormansızlaşma Düzenlemesi: Türk Üretici ve İhracatçı Hangi Veriyi Hazırlamalı?
AB'nin ormansızlaşma düzenlemesi EUDR, ahşap, kakao, kahve, palmiye yağı, kauçuk, soya ve sığır ürünlerini kapsıyor. Türk üreticinin asıl yükü, AB'li operatörden gelen veri talebi. Kapsamı, rolleri, takvimi ve ilk adımı anlatıyoruz.
Videoyu izleyin: ekran turu
Setin gerçek formlarından ekran turu. Daha fazlası: Ekran Turları oynatma listesi. Anlatım Türkçe yapay seslendirmedir.
EUDR (2023/1115) kapsamdaki ürünlerin AB pazarına sunulması için üç şart arıyor: 31 Aralık 2020 sonrası ormansızlaşmaya yol açmamış olmak, üretildiği ülkenin mevzuatına uygun olmak ve durum tespit beyanı kapsamında olmak. Bildirilen uygulama tarihleri büyük ve orta ölçekli operatörler için 30 Aralık 2026, mikro ve küçük işletmeler için 30 Haziran 2027. Takvim ve kapsam değişebildiği için beklemek yerine tedarikçilerden parsel düzeyinde bilgi toplamaya başlamak mantıklı.
"Biz AB'ye doğrudan satmıyoruz" cümlesi EUDR'de kapsam analizi yapmamanın en yaygın gerekçesi. Ancak alıcınızın operatör olması, size veri talebi olarak geri dönüyor. Mobilya, ambalaj, çikolata, deri veya kauçuk ürünleri üretiyorsanız, ilk talep gelmeden neyi hazırlamanız gerektiğini bilmek süreyi kısaltır.
EUDR ne istiyor?
Regulation (EU) 2023/1115, belirli emtiaların ve bunlardan üretilen ürünlerin AB pazarına sunulması veya AB'den ihraç edilmesi için üç koşul arar: ürün 31 Aralık 2020 sonrası ormansızlaşmaya yol açmamış olmalı, üretildiği ülkenin ilgili mevzuatına uygun üretilmiş olmalı ve durum tespit beyanı (DDS) kapsamında olmalıdır.
Kapsamdaki emtialar
| Emtia | Türev ürün örnekleri (tam liste: Ek I) | Türk ihracatı açısından örnek sektör |
|---|---|---|
| Ahşap | Mobilya, kâğıt, karton, baskılı ürünler, parke, kontrplak | Mobilya, ambalaj, orman ürünleri |
| Kakao | Çikolata, kakao ürünleri | Şekerleme, bisküvi, çikolata |
| Kahve | Kavrulmuş kahve, kahve ürünleri | Kahve kavurma, içecek |
| Palmiye yağı | Palm yağı ve türevleri | Gıda, kozmetik, temizlik |
| Kauçuk | Lastik, kauçuk ürünleri | Otomotiv yan sanayi |
| Soya | Soya yağı, soya küspesi | Gıda, yem |
| Sığır | Deri, et ürünleri | Deri ve ayakkabı, et ürünleri |
Roller: kim ne yapar?
| Rol | Tanım | Temel yükümlülük |
|---|---|---|
| Operatör | Ürünü AB pazarına sunan veya AB'den ihraç eden | Durum tespiti, durum tespit beyanı (DDS), risk değerlendirmesi. Aralık 2025 değişikliğiyle DDS yükümlülüğü ürünü AB pazarına ilk kez sunan operatörde toplanmıştır; mikro ve küçük birincil operatörler için tek seferlik basit beyan öngörülür (teyit edin) |
| Tüccar (aşağı akış) | Ürünü AB içinde piyasada bulunduran, operatör olmayan | Bilgi toplama ve saklama; KOBİ olmayanlar için ek yükümlülükler (kapsamı teyit edin) |
| Türk üretici / tedarikçi | AB'li operatöre veya tüccara ürün satan | Operatörün ihtiyaç duyduğu coğrafi konum, yasallık ve izlenebilirlik verisini sağlamak |
Takvim (teyit edilecek)
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 31.12.2020 | Ormansızlaşma için kesme tarihi: bu tarihten sonra ormansızlaşmış arazide üretilen ürün uygun değildir |
| 30.12.2026 | Büyük ve orta ölçekli operatörler ve tüccarlar için uygulama tarihi olarak bildirilmiştir |
| 30.06.2027 | Mikro ve küçük işletmeler için uygulama tarihi olarak bildirilmiştir |
| 4 Mayıs 2026 | Komisyon sadeleştirme inceleme raporu (COM(2026) 191) yayımlandı; yasal değişiklikler sürebilir |
Alıcınız sizden ne isteyecek?
- Kapsam bilgisi: ürünlerinizin ve hammaddelerinizin HS kodlarıyla emtia kapsamında olup olmadığı.
- Coğrafi konum: hammaddenin üretildiği parselin konumu (nokta veya poligon). Ülke düzeyindeki menşe bilgisi yetmez.
- Yasallık kanıtı: izin, mülkiyet, vergi ve çalışma mevzuatı belgeleri.
- İzlenebilirlik: karma kaynaklı veya geri dönüştürülmüş içerik iddialarında kaynağın kanıtı.
Dört sektörde ilk adım
Aşağıdaki tablo kurgusal bir ilk bakıştır.
| Sektör | Emtia | Ana risk | İlk adım |
|---|---|---|---|
| Mobilya | Ahşap | Menşe belirsizliği, yasallık belgesi | Ahşap tedarikçilerinden orman/parsel bilgisi istemek |
| Çikolata / şekerleme | Kakao | Yüksek riskli ülkelerden kakao | Kakao kaynağının ülke ve çiftlik bilgisini toplamak |
| Kâğıt / karton | Ahşap hamuru | Karma kaynak, geri dönüştürülmüş içerik | Hammadde tedarikçisinin orman kaynağını sormak |
| Deri / ayakkabı | Sığır | Hayvan çiftliği izlenebilirliği | Deri tedarikçisinin kaynak zincirini çıkarmak |
En sık yapılan hatalar
- "Biz AB'ye doğrudan satmıyoruz" diye kapsam analizi yapmamak.
- Menşei ülke düzeyinde bırakmak; parsel düzeyi gerekir.
- Yasallık belgelerini hiç istememek.
- Geri dönüştürülmüş içerik iddiasını kanıtsız bırakmak.
- Tarihleri teyit etmeden güvenmek; düzenleme hâlâ değişiyor.
EUDR'nin pratikteki yükü, AB'li operatörden size inen veri talebidir. Kapsamdaki bir ürün satıyorsanız, ilk talep gelmeden tedarikçilerinizden parsel düzeyinde bilgi toplamaya başlamak süreyi kısaltır. Takvim ve kapsam değişkendir; "ertelenirse bekleyelim" yerine veri toplamayı başlatın. Topladığınız bilgi CBAM, ambalaj ve EmpCo gibi diğer düzenlemelerde de işe yarar.
Sık sorulan sorular
EUDR'yi hangi ürünler kapsıyor?
Ahşap, kakao, kahve, palmiye yağı, kauçuk, soya ve sığır emtiaları ile bunlardan üretilen ürünler. Kesin ürün listesi için düzenlemenin Ek I'ine bakın.
EUDR ne zaman uygulanacak?
Bildirilen tarihler büyük ve orta ölçekli operatörler için 30 Aralık 2026, mikro ve küçük işletmeler için 30 Haziran 2027'dir. Komisyonun sadeleştirme çalışmaları sürdüğü için tarihleri ve kapsamı güncel resmi kaynaktan teyit edin.
AB'ye doğrudan satmıyorsam EUDR'yi umursamam gerekir mi?
AB'li alıcınız operatör veya tüccar ise ondan size coğrafi konum, yasallık ve izlenebilirlik verisi talebi gelebilir. Bu yüzden kapsamdaki bir ürün veya hammadde kullanıyorsanız kapsam analizi yapmak yararlıdır.
Veri talebi gelmeden hazırlanın
Uygulanabilirlik ve ürün kapsamı karar formu, tedarikçi ve üretim parseli bilgi formu, risk değerlendirme kaydı, kayıt ve izlenebilirlik düzeni ve Excel araç seti tek pakette. Her belgede doldurulmuş örnek ve danışman görüşü var.
EUDR Durum Tespiti Seti →Kaynaklar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş, akredite doğrulama veya resmi karar yerine geçmez. Sektör tablosu kurgusaldır. EUDR tarihleri ve kapsamı değişiklik sürecindedir. Tarihleri, eşikleri ve hükümleri güncel resmi kaynaktan teyit edin. İlgili: Tedarikçi Denetimine Hazırlık Rehberi · CBAM 2026 Tam Rehberi