ISO 17889 Seramik Karo Sürdürülebilirlik Standardı — Türkçe Tam Rehber (2026)
TL;DR: ISO 17889-2:2023 standardı dünyada seramik karo üretimine özel ilk uluslararası sürdürülebilirlik standardıdır. Türkiye 2024'te TS ISO 17889 olarak kabul etti. AB Yeşil Mutabakat + CBAM + Lowe's/IKEA gibi büyük alıcıların talepleri sayesinde 2026'dan itibaren ihracat sözleşmelerinde belirleyici olacak. Bu rehber 29 kriterin tamamını ve uyum yol haritasını detaylandırır.
İçindekiler — 12 başlık altında tam rehber:
- ISO 17889 nedir, nereden çıktı?
- Türkiye'de durum: TS ISO 17889
- Neden önemli: AB, CBAM, büyük alıcı baskısı
- Standardın yapısı: 29 kriter, 4 sınıf
- M (Zorunlu) — 12 kritik madde
- V1 (Gönüllü pass/fail) — 4 madde
- V2 (Yönetimsel) — 6 madde
- V3 (Nicel) — 7 madde
- Skorlama ve hazırlık seviyeleri
- 90 günlük hazırlık yol haritası
- Türkiye'de kimleri ilgilendiriyor?
- Sıkça Sorulan Sorular
ISO 17889 nedir, nereden çıktı?
ISO 17889 (tam adıyla "Ceramic tiling systems — Sustainable installation of ceramic tiles") seramik karo sektörüne özel ilk uluslararası sürdürülebilirlik standardıdır. 2023'te yayımlanan iki bölümlü standardın asıl gücü, sektörün üretim, dağıtım, kullanım ve son kullanım aşamalarının her birini puanlanabilir kriterlere dönüştürmesidir.
Standart üç boyutu birleştirir:
- Çevresel kriterler: Ham madde, üretim, dağıtım, kullanım, son kullanım
- Ekonomik ve fonksiyonel kriterler: Ürün kalitesi, performans uyumluluğu
- Sosyal kriterler: Üretimde İSG, kurulumda güvenlik, işgücü uyumu
Standardın çekirdeğinde "sürdürülebilir seramik karo" tanımı yatar. Tek başına "yeşil" iddialarından farklı olarak ölçülebilir, denetlenebilir ve karşılaştırılabilir.
Türkiye'de durum: TS ISO 17889
Türk Standardları Enstitüsü standardı TS ISO 17889-2:2023 olarak Temmuz 2023'te yayımladı. Bu, Türkiye'deki seramik karo üreticileri için iki kapı açar:
- Yurt içi pazarda farklılaşma: Yapı sektöründe LEED/BREEAM sertifikalı projeler için "TS ISO 17889 uyumlu karo" tercih sebebi.
- İhracat pazarında kabul: AB'ye ihracatta CBAM, EU Construction Products Regulation 2024, AB Yeşil Mutabakat çerçevesinde uyumun kanıtı.
Türkiye'de seramik karo sektörü 15-20 büyük üretici tarafından yönlendirilir (Kale, Vitra, Çanakçılar, Graniser, Hitit, NG Kütahya, Yurtbay, Seranit, Ege Seramik vb.). Bu üreticilerin AB pazarındaki payı yüksek; standardı erken benimsemek rekabet avantajıdır.
Neden önemli: AB, CBAM, büyük alıcı baskısı
Üç farklı koldan gelen baskı bu standardı kritik hale getiriyor:
A) AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM)
2026'dan itibaren tam yürürlüğe geçen CBAM, seramik dahil enerji yoğun sektörlerin AB ihracatında gömülü karbon emisyonu için maliyet doğurur. ISO 17889 V3-N°3 kriteri PM emisyon faktörünü (g/ton) puanlar — düşük PM emisyonu hem CBAM hem ISO 17889 puanını birlikte iyileştirir.
B) Büyük perakende zincirlerin "Sustainable Sourcing" politikaları
Lowe's, Home Depot, IKEA, B&Q gibi global perakende zincirleri 2024-2025'ten itibaren tedarikçi sürdürülebilirlik raporu istiyor. ISO 17889 puanı bu raporlarda doğrudan kanıt olarak kullanılır.
C) Yeşil bina sertifikasyonları (LEED, BREEAM, GREENGUARD)
Yapı projeleri LEED v4.1 MR Credit ve BREEAM Mat 03 kriterleri için EPD (Çevresel Ürün Beyanı) ve sürdürülebilir tedarik puanlaması bekler. ISO 17889 V3-N°7 (Type III EPD) ve V1-N°4 (Type 1 ekolojik etiket) kriterleri bu noktada devreye girer.
Standardın yapısı: 29 kriter, 4 sınıf
Standart kriterleri zorunluluk ve değerlendirme biçimine göre 4 sınıfa ayırır:
| Sınıf | Açıklama | Madde Sayısı |
|---|---|---|
| M | Zorunlu (Mandatory) — pass/fail | 12 |
| V1 | Gönüllü pass/fail (Voluntary) | 4 |
| V2 | Gönüllü yönetimsel — 4 seviye (100/110/120/130%) | 6 |
| V3 | Gönüllü nicel — 4 seviye performans | 7 |
Toplam 29 kriter. Zorunlu 12 madde "olmazsa olmaz"; V1+V2+V3 ise rekabet avantajına dönüşen 17 madde.
M (Zorunlu) — 12 kritik madde
Sertifikasyon yolculuğunun ilk kapısı: tüm 12 M maddesinin geçilmesi şart. Eksik bir M maddesi → tüm sertifikasyon süreci durur.
| Madde | İçerik | Bağlamı |
|---|---|---|
| 5.2.2.2.1 | Malzeme kayıtları | Tedarikçi + miktar + kaynak (ERP) |
| 5.2.2.2.4 | Ham madde çevre satın alma sözleşmesi | Tedarikçi çevre taahhüdü |
| 5.2.3.2.6 | Atık yeniden kullanım/geri kazanım | Kil çamuru + ambalaj + üretim atığı |
| 5.2.4.3.1 | Çevre dostu kurulum kılavuzu | Düşük emisyonlu yapıştırıcı, toz |
| 5.2.5.1.1 | Ürün formülasyonu (TDS + içerik beyanı) | REACH uyumu da burada |
| 5.3.2.2.1 | EN 14411 / ISO 13006 uyum + DoP | CE işareti, üretici performans beyanı |
| 5.4.2.2.1 | İşçi maruziyet bilgilendirme | Kimyasal/biyolojik/fiziksel risk |
| 5.4.2.2.2 | Toz emiş + partikül filtrasyon | Silikoz önleme — pres + sırlı pişirim |
| 5.4.2.2.6 | Tedarikçi İSG satın alma sözleşmesi | İşçi güvenliği taahhüdü |
| 5.4.3.2.1 | Tüccar + kurulumcuya güvenli kurulum bilgisi | Kesim toz koruması, kimyasal uyarı |
| 5.4.3.2.2 | Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MSDS) | GHS/CLP, 16 bölümlü |
| 5.4.4.2.1 | Tedarikçi işgücü uyum sözleşmesi | ILO temel sözleşme uyumu |
V1 (Gönüllü Pass/Fail) — 4 madde
Her V1 kriteri için: karşılarsanız 130%, karşılamazsanız 100%. Toplam V1 puanı 4 maddenin ortalamasıdır.
- 5.2.3.2.3 Yenilenebilir enerji kullanımı: Toplam elektrik tüketiminin en az %5'i yenilenebilir kaynaktan gelmeli (çatı GES, YEK-G yeşil sözleşme).
- 5.2.3.2.5 Ambalaj yeniden kullanım/geri dönüşüm: Palet, streç, karton, köpük → %50+ yeniden kullanım ideal.
- 5.2.4.2.1 Ambalaj ağırlığı: m² karo başına 1 kg altı altın standart.
- 5.2.6.2.1 Type 1 ekolojik etiket: Eco-Label, Blauer Engel, Nordic Swan gibi.
V2 (Yönetimsel) — 6 madde
V2 kriterleri 4 seviyeli: YES → PURSUANT → CERTIFIED = 100/110/120/130%. En yüksek puan için akredite belge gerekir.
- 5.2.3.2.1 ISO 14001 ÇYS: Akredite belge → 130%
- 5.2.3.2.2 ISO 50001 EYS: Akredite belge → 130%
- 5.2.4.2.3 Ambalaj çevre özelliği: FSC/PEFC + bio-bazlı %85+ → 130%
- 5.4.2.2.3 Periyodik İSG iç denetim: Yılda 5+ → 130%
- 5.4.2.2.4 KKD tipleri: 7+ tip (maske, gözlük, eldiven, kulaklık, baret, ayakkabı, kıyafet) → 130%
- 5.4.2.2.5 ISO 45001 İSGYS: Akredite belge → 130%
V3 (Nicel) — 7 madde
V3 kriterleri ölçülebilir sayısal değerlerle puanlanır. En "teknik" puanlama sınıfı.
| Madde | Kriter | Max (130%) seviye |
|---|---|---|
| 5.2.2.2.2 | Yerli ham madde (I%) | ≥90% |
| 5.2.2.2.3 | Geri dönüştürülmüş içerik (RC%) | ≥30% |
| 5.2.3.2.4 | PM emisyon faktörü (FE,PM g/t) | ≤50 g/t |
| 5.2.3.2.7 | Atık su deşarj (WD%) | ≤5% |
| 5.2.4.2.2 | Ambalaj geri dönüşüm içeriği (RMC%) | ≥30% |
| 5.2.5.1.2 | VOC emisyon sertifikasyon | CDPH 01350 dahil çoklu |
| 5.2.6.2.2 | Type III EPD | Generic + Proprietary EPD |
Skorlama ve hazırlık seviyeleri
Final skor: V1, V2, V3 ortalamalarının ortalaması (her bir ortalama 100-130% aralığında):
Önkoşul: M_score = 12/12 (hepsi geçilmiş)
Hazırlık seviyeleri:
| Seviye | Skor | Anlam |
|---|---|---|
| Hazır Değil | M<12 | Mandatory eksik — sertifikasyon engelli |
| Temel | 100-105% | Mandatory tam, V'lerde gelişim alanı |
| İyi | 105-115% | İlk ISO 14001/45001 olası |
| Gelişmiş | 115-125% | AB rekabetçi, LEED projelerine uygun |
| Lider | 125%+ | Türkiye'de sektör öncüsü |
İpucu: Tesisinizi hızlıca puanlayıp seviyenizi öğrenmek için ISO 17889 Seramik Karo Sürdürülebilirlik Skoru aracımızı kullanabilirsiniz. 12 dakikada tüm 29 kriter üzerinden öz değerlendirme.
90 günlük hazırlık yol haritası
"Nereden başlayalım?" sorusunun pratik cevabı 3 aşamalı bir yol haritasıdır:
0-30 gün: Mandatory hızlı kazançlar
- ERP'de malzeme kayıt sistemi (Madde 5.2.2.2.1)
- Tedarikçi çevre + İSG + işgücü sözleşmeleri tek master ek (Madde 5.2.2.2.4, 5.4.2.2.6, 5.4.4.2.1)
- MSDS'leri 16 bölümlü GHS formatına dönüştürme (Madde 5.4.3.2.2)
- Kurulum kılavuzu çevre kısmı ekleme (Madde 5.2.4.3.1)
30-60 gün: ISO 14001 + İSG kazanımları
- ISO 14001 ÇYS dokümantasyonu başlangıç (Madde 5.2.3.2.1 → 130%)
- ISO 45001 İSG sistem dokümantasyonu (Madde 5.4.2.2.5 → 130%)
- Periyodik İSG iç denetim takvimi → yılda 5+ (Madde 5.4.2.2.3 → 130%)
- KKD envanteri güncelleme → 7+ tip (Madde 5.4.2.2.4 → 130%)
60-90 gün: EPD + Tip 1 etiket başvuruları
- Generic EPD'ye katılım (sektörel ortalama EPD, Confindustria Ceramica)
- Çatı GES veya YEK-G yeşil enerji sözleşmesi (Madde 5.2.3.2.3)
- VOC sertifikasyon başvurusu (EC1PLUS, Blauer Engel)
- Type 1 ekolojik etiket başvuru (Madde 5.2.6.2.1)
Türkiye'de kimleri ilgilendiriyor?
ISO 17889 spesifik olarak seramik karo üreticileri içindir. Hedef kitle:
- Büyük üreticiler: Kale, Vitra, Çanakçılar, Graniser, Hitit, NG Kütahya, Yurtbay, Seranit, Ege Seramik, Anatolia Tile
- Orta-büyük ihracatçılar: AB'ye düzenli sevkiyat yapanlar
- Bölgesel üreticiler: Ege ve İç Anadolu kalkınma bölgelerindeki KOBİ üreticiler
- Yeşil bina projelerine seramik karo tedarik eden distribütörler
Sıkça Sorulan Sorular
ISO 17889 belgelendirme zorunlu mu?
Hayır, gönüllü standart. Ancak büyük perakende ve ihracat alıcıları tedarikçi seçim kriteri olarak kullanmaya başlıyor. CBAM ve AB Yeşil Mutabakat baskısı da dolaylı zorunluluk doğuruyor.
Belgelendirme süresi ne kadar?
Mandatory hazırlık 3 ay, V seviyelerine yatırım 6-12 ay. Toplam ortalama 9-15 ay arası. ISO 14001 ve ISO 45001 zaten varsa süreç 6 aya iner.
Hangi belgelendirme kuruluşları ISO 17889 verir?
2026 itibariyle Türkiye'de TS ISO 17889 belgelendirmesi için TSE öncülük ediyor; uluslararası tarafta TÜV SÜD, SGS, Bureau Veritas akredite kuruluşlardır. Focus Academy belgelendirme öncesi gap analizi + dokümantasyon hazırlık + iç denetçi eğitimi sunar.
Maliyet yaklaşık ne kadar?
Tesis büyüklüğü, mevcut sertifika durumu ve hedef seviyeye göre değişir. Mandatory + V2 seviyesi 130%'a ulaşmak için ortalama danışmanlık + belgelendirme maliyeti orta ölçekli üretici için 6-12 aylık projede netleşir. Detaylı tahmin için iletişime geçin.
İşletme düzeyi belge mi, ürün düzeyi belge mi?
İkisi de var. ISO 17889 hem üretim tesisi (işletme) hem ürün ailesi (proprietary EPD) için ayrı belge verir. Proprietary EPD'ye geçiş tesis sertifikasyonu sonrası 6-12 ay.
// ÜCRETSİZ ARAÇ
Tesisinizin Sürdürülebilirlik Skoru — 12 dakikada
29 kriterin tamamını adım adım yanıtlayın, tesisinizin "Hazır Değil → Lider" arasındaki seviyenizi öğrenin. 4 GSTC sütununda radar analizi, en zayıf 5 madde önceliklendirme, 90 günlük yol haritası ücretsiz.
🧱 Skor aracını aç →İlgili içerikler: CBAM Simülatörü · ESG Hazırlık Skoru · Otel Sürdürülebilirlik Skoru · Mevzuat Radarı
Kaynaklar: ISO 17889-1:2023, ISO 17889-2:2023 (TS ISO 17889-2:2023 - Temmuz 2023), AB CBAM Tüzüğü 2023/956, EN 14411, ISO 14001:2015, ISO 45001:2018, ISO 14025 (EPD).