SKDM İçin Üretici Tarafında Veri Hazırlığı Nasıl Yapılır?

AB'ye ürün satan bir üretici, müşterisinden SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması) kapsamında veri talebi aldığında çoğunlukla ne istendiğini değil, elindeki verinin ne kadarının kullanılabilir olduğunu sorgular. Veri hazırlığı, hesaba geçmeden önce yapılacak düzenleme işidir ve doğru sırayla yapıldığında müşteriyle yazışma süresi ciddi biçimde kısalır.

Rolleri yazılı olarak ayırın

SKDM'de ithalatçı ve üretici farklı rollerdedir. Beyan yükümlülüğü ithalatçı tarafındadır, üretici ise ürünün emisyon verisini sağlar. Üreticinin görevi, verinin hangi yöntemle üretildiğini ve neye dayandığını belgelemektir. Roller yazılı değilse müşteri talepleri belirsizleşir ve veri iki kez, farklı biçimlerde istenir.

Rol ayrımını müşteriyle yapılan yazışmaya taşıyın. Hangi verinin kimden, hangi formatta ve ne zaman beklendiği net olursa tekrar talepler azalır.

Ürün ve CN kapsamını güncel listeye dayandırın

Bir ürünün kapsamda olup olmadığı CN koduna bağlıdır. Kod listesi değişebilir, bu nedenle kapsam kararını bir kez verip bırakmak yerine, güncel listeyle düzenli kontrol edin. Aynı ürün farklı gümrük tarife kodlarıyla gönderilmiş olabilir. Ürün ve CN eşleştirmesini tek kayıtta tutun ve kararın dayanağını yazın.

Kapsam kararı tartışmalıysa gerekçeyi belgelenmiş bir not olarak saklayın. Gerektiğinde ilgili yetkili kaynaklardan doğrulatmak sizin sorumluluğunuzdadır.

Üretim dönemi ile ithalat dönemini karıştırmayın

Üretici, ürünü bir üretim döneminde üretir, ithalatçı ise başka bir dönemde AB'ye sokar. Emisyon verisini hangi sevkiyata ve dönemle eşleştireceğiniz, hesabın doğruluğunu belirler. Stok ve sevkiyat takibi olmayan işletmelerde bu eşleştirme hataya açıktır.

Sevkiyat numarası, fatura, üretim partisi ve dönem bilgisini bağlayan bir eşleştirme tablosu kurun. Bu tablo, denetim sırasında verinin izini sürmenizi sağlar.

Gömülü emisyon ve brüt maliyet senaryosu

Gömülü emisyon verisinin yöntemi ve kanıtı, rakamın kendisi kadar önemlidir. Ölçüme mi, hesaplamaya mı, yoksa varsayılan değere mi dayanıyor? Her seçeneğin kabul edilebilirliği ve belirsizliği farklıdır. Yöntemi ve dayanağı kayıt altına alın.

Brüt maliyet senaryosu, girdiğiniz yoğunluk ve fiyat varsayımıyla bir büyüklük sezmenizi sağlar. Bu rakam kesin bir yükümlülük değil, bir senaryodur. Net hesaba geçişte kullanılacak güncel kural ve fiyatlar ayrıca teyit edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Üretici ve ithalatçı rollerini yazılı olarak ayırmamak, aynı verinin farklı biçimlerde iki kez istenmesine yol açmak.
• Kapsam kararını CN koduna değil ürün adına dayandırmak.
• Üretim dönemini ithalat dönemiyle karıştırmak.
• Eksik emisyon verisini sıfır göstermek.
• Brüt senaryoyu kesin yükümlülük gibi sunmak.

Başlamadan Önce Kontrol Listesi

• Ürün listesi CN kodlarıyla eşleştirildi mi?
• Kapsam kararının dayanağı ve tarihi kayıtlı mı?
• Sevkiyat, fatura ve üretim partisi bağlantısı kuruldu mu?
• Gömülü emisyon yöntemi ve kanıtı belgelendi mi?
• Fiyat ve yoğunluk varsayımları ayrı bir kayıtta mı?
• Müşteriyle veri paylaşım kuralı yazıldı mı?

Denetim ve Yönetim Ne Sorar?

Müşterinizin ya da bağımsız bir doğrulayıcının sorusu şu olur: bu emisyon değeri hangi üretim dönemine ait ve hangi sevkiyatla eşleşiyor? Eşleştirme tablosu olmayan firmada bu soru günlerce süren bir yazışmaya dönüşür.

İlk Otuz Günde Ne Yapılır?

1. Birinci hafta: AB müşterilerine giden ürünleri listeleyin ve CN kodlarını ürünlerle eşleştirin.
2. İkinci hafta: kapsam kararlarını güncel listeye göre kontrol edin ve dayanaklarını kaydedin.
3. Üçüncü hafta: sevkiyat, fatura ve üretim partisi eşleştirme tablosunu kurun.
4. Dördüncü hafta: gömülü emisyon yöntemini ve kanıtını belgeleyin, varsayımlarınızla brüt senaryoyu oluşturun.

Kimler İçin Uygundur?

AB müşterilerine kapsamdaki ürünleri tedarik eden üreticilerin dış ticaret, çevre, kalite ve mali işler ekipleri bu hazırlığı birlikte yürütmelidir, çünkü veri tek bir bölümde durmaz.

Kurgusal örnek

Bir bağlantı elemanı üreticisi, AB müşterisinin talebi üzerine ürünlerinin CN kodlarını çıkarıyor. İki ürünün kapsam kararı kodlara göre farklı çıkıyor. Sevkiyat tablosunda iki aylık fark olduğu fark ediliyor ve emisyon verisi doğru döneme bağlanıyor. Brüt senaryo, yoğunluk ve fiyat varsayımıyla bir büyüklük veriyor. Sayılar kurgusaldır.

Sık Sorulan Sorular

Bu içerik resmî SKDM beyanı yerine geçer mi?
Hayır. Üretici tarafında veri düzenleme çalışmasıdır. Beyan ve yükümlülükler için güncel düzenlemeleri ve ithalatçınızı esas alın.

Kapsam listesi değişirse ne olur?
Kapsam kararını güncel listeye göre yeniden kontrol edin. Bu nedenle kararın tarihini ve dayanağını kayıtta tutun.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat ve standart gereklilikleri için güncel resmî metinleri ve belgelendirme kuruluşunuzu esas alın. Örnekler kurgusaldır.