CBAM Geçiş Takvimi: 2025-2034 Adım Adım Roadmap
CBAM'in 3 dönemi var: Geçiş (Ekim 2023 – Aralık 2025), Kesinleşme (Ocak 2026 – Aralık 2033), Tam etki (2034+). 2024'ten itibaren default değer yerine gerçek üretici verisi zorunlu. 2026'dan itibaren CBAM sertifikası satın alma başlıyor.
CBAM'in en sık karıştırılan tarafı: "Ne zaman ne olacak?". Tüzük 2023'te yayımlandı ama mali yükümlülük 2026'dan başlıyor. Aradaki ~2.5 yıllık geçiş dönemi bir hediye değil — şirketlerin verisini kurması, doğrulayıcısını seçmesi, ekibini eğitmesi için verilen hazırlık zamanı. Bekleyen herkes 2025 sonunda paniğe girer.
Geçiş Dönemi: 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025
Bu süre boyunca:
- İthalatçılar üç ayda bir CBAM raporu sunar (CBAM Transitional Registry üzerinden).
- Mali yükümlülük yoktur — sertifika satın alma 2026'da başlar.
- 2023 Q4 ve 2024 raporlarında varsayılan değerler (default emission factors) kullanılabilir.
- 2025'ten itibaren sadece gerçek tesisi verisi kabul edilir; default değer kullanım hakkı sona erer.
Raporlama dönemi:
| Çeyrek | Rapor son tarihi |
|---|---|
| Q1 (Oca-Mar) | 30 Nisan |
| Q2 (Nis-Haz) | 31 Temmuz |
| Q3 (Tem-Eyl) | 31 Ekim |
| Q4 (Eki-Ara) | 31 Ocak (sonraki yıl) |
Kesinleşme Dönemi: 1 Ocak 2026 – 31 Aralık 2033
Şimdi para konuşmaya başlar:
- İthalatçı, ithal ettiği her ton ürün için yıllık CBAM Beyannamesi (CBAM Declaration) sunar — son tarih: 31 Mayıs sonraki yıl.
- Beyannamede belirtilen emisyon miktarı kadar CBAM sertifikası satın alınır ve teslim edilir.
- Sertifika fiyatı, AB ETS'deki EUA haftalık ortalama fiyatına eşittir.
- Üretici ülkede ödenmiş olan karbon vergisi (varsa) sertifika maliyetinden düşülebilir.
Kademeli geçiş: EU ETS ücretsiz tahsisat azaltımı
2026'da CBAM tam yükünü hemen vermez. AB içindeki firmaların aldığı ücretsiz EUA tahsisatları her yıl azaltıldıkça, CBAM'in göreceli yükü de artar:
| Yıl | EU ETS ücretsiz tahsisat | CBAM etkisi |
|---|---|---|
| 2026 | %97.5 | %2.5 maliyet |
| 2028 | %85 | %15 maliyet |
| 2030 | %51.5 | %48.5 maliyet |
| 2032 | %14 | %86 maliyet |
| 2034+ | %0 | %100 maliyet |
Türk firması için kritik milestone'lar
- 2025 Q3: Default değer kullanımı sona ermeden gerçek tesisi verisini kurmalısınız.
- 2025 Q4: ISO 14064-1 envanter tamamlanmış, akredite doğrulayıcı seçilmiş olmalı.
- 2026 Mayıs: İlk yıllık CBAM Beyannamesi.
- 2027 Mayıs: İlk sertifika satın alımı ve teslimi.
📚 Sözlükten anahtar terimler
CBAM takviminizi netleştirelim
Şirketinizin hangi tarihte hangi adımı atması gerektiğini Focus Academy uzmanlarıyla 30 dakikada planlayın.