TGA Sürdürülebilir Turizm Programı Rehberi 2026 — Oteller İçin

TL;DR: TGA Sürdürülebilir Turizm Programı (TR-I), Kültür ve Turizm Bakanlığı + Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı öncülüğünde, GSTC kriterleriyle eşdeğer bir sürdürülebilirlik programıdır. 4 ana başlık, 42 kriter, 167 göstergeden oluşur. Konaklama tesisleri 3 seviyeli belge alır (Seviye I → II → III/GSTC eşdeğeri). Program turistik tesis belgesi sahibi tesisler için kademeli zorunlu.

TGA Sürdürülebilir Turizm Programı nedir?

TGA Sürdürülebilir Turizm Programı (TR-I), Türkiye'nin turizm sektörünü uluslararası sürdürülebilirlik standartlarına taşımak için Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) öncülüğünde, tüm sektörle ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği halinde geliştirilmiş bir programdır.

Programın en güçlü yönü: GSTC (Global Sustainable Tourism Council) Endüstri Kriterleri ile eşdeğer olması. Yani TGA programını tamamlayan bir tesis, küresel ölçekte tanınan bir sürdürülebilirlik seviyesine ulaşır.

GSTC ile ilişkisi

GSTC, sürdürülebilir turizmin küresel referans standardını belirleyen uluslararası konseydir. TGA programı GSTC tanınmıştır; bu da şu anlama gelir:

• TGA Seviye III'e ulaşan tesisler GSTC sertifikasyonuna doğrudan uygun hale gelir
• Uluslararası tur operatörleri (TUI, Booking.com, Expedia) GSTC tanınmış sertifikalı tesisleri öne çıkarır
• Tek bir program ile hem yerel (TGA) hem küresel (GSTC) tanınırlık elde edilir

3 seviye: I, II, III

Konaklama tesisleri denetim sonucunda sağladıkları uyumluluğa göre 3 tip belge alır:

Seviye	Belge	Anlam
Seviye I	Sürdürülebilir Turizm 1. Aşama Belgesi	Temel sürdürülebilirlik yaklaşımı kurulu
Seviye II	Sürdürülebilir Turizm 2. Aşama Belgesi	Sürdürülebilir yönetim sistemi çalışıyor
Seviye III	Sürdürülebilir Turizm Sertifikası (GSTC eşdeğeri)	Tüm kriterlere uyum — sürdürülebilirlik liderliği

Sertifika geçerlilik süresi, sertifikalandırma denetiminin son gün tarihinden itibaren 1 yıldır — yani yıllık yenileme gerekir.

4 ana başlık, 42 kriter

Program, GSTC Kriterleri gibi 4 ana bölüm, 42 kriter ve 167 göstergeden oluşur:

1. Sürdürülebilir Yönetim: Politika, hedef, komite, yasal uyum, personel eğitimi, raporlama
2. Sosyoekonomik Etkiler: Yerel istihdam, yerel satın alma, adil ücret, toplum katkısı
3. Kültürel Etkiler: Kültürel miras koruma, yerel kültür tanıtımı, kültürel değerlere saygı
4. Çevresel Etkiler: Enerji, su, atık, karbon, biyoçeşitlilik, kimyasal yönetimi

Neden önemli? Booking, MICE, AB

Üç güçlü kaldıraç bu programı kritik hale getiriyor:

• Misafir tercihi: Booking.com 2025 raporuna göre misafirlerin %76'sı sürdürülebilirlik kriterine göre tesis seçiyor (Avrupalı misafirlerde %91). Booking "Travel Sustainable" rozeti GSTC tanınmış sertifikaları öne çıkarıyor.
• MICE ve kurumsal: Toplantı/etkinlik organizatörleri ve büyük kurumsal seyahat şirketleri tedarikçi seçiminde GSTC/TGA sertifikasını ön koşul tutuyor.
• AB Yeşil Mutabakat: 2026-2027 AB Sürdürülebilir Turizm direktifi ek raporlama şartları getirecek.

Takip edilmesi gereken 8 KPI

Çevresel performansın çekirdeğinde 8 temel KPI yer alır (misafir-gece başına normalize edilir):

KPI	Hedef
Enerji (kWh/misafir-gece)	≤ 18
Su (L/misafir-gece)	≤ 280
Gıda atığı (g/misafir-gece)	≤ 450
Geri dönüşüm oranı	≥ %65
Yerel satın alma oranı	≥ %45
Eğitim (saat/çalışan)	≥ 12
Misafir memnuniyeti	≥ %85
Karbon (kgCO2e/misafir-gece)	≤ 14

Hazırlık yol haritası

Seviye I'den Seviye III'e giden tipik yol:

• 0-3 ay: Sürdürülebilirlik komitesi + politika + yasal uyum listesi (Seviye I temeli)
• 3-6 ay: 8 KPI ölçüm sistemi + ana/alt sayaç altyapısı + tedarikçi değerlendirme
• 6-12 ay: ISO 14001 (çevre) + ISO 50001 (enerji) sistemleri — V seviyelerini güçlendirir
• 12-18 ay: Seviye III + GSTC akredite denetim başvurusu

ISO 14001 ve ISO 50001 entegrasyonu TGA hazırlığını ciddi hızlandırır. Focus Academy bu sistemlerin kurulumu + belgelendirme öncesi gap analizinde destek sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

TGA Sürdürülebilir Turizm Programı zorunlu mu?

Turistik tesis belgesi sahibi konaklama tesisleri için kademeli olarak zorunlu hale getirilmiştir. Tesis tipine ve büyüklüğüne göre uygulama takvimi değişir; güncel durumu Kültür ve Turizm Bakanlığı / TGA üzerinden takip etmek gerekir.

Sertifika ne kadar geçerli?

Sürdürülebilir Turizm Sertifikası geçerlilik süresi denetimin son gün tarihinden itibaren 1 yıldır. Yıllık yenileme denetimi gerekir.

ISO 14001 varsa avantaj sağlar mı?

Evet, ciddi avantaj. ISO 14001 (çevre) ve ISO 50001 (enerji) sistemleri TGA programının çevresel başlığındaki birçok kriteri zaten karşılar. Bu sistemleri olan tesisler hazırlık süresini önemli ölçüde kısaltır.

Kaynaklar: TGA Sürdürülebilir Turizm Programı (TR-I), GSTC Industry Criteria, Booking.com Sustainable Travel Report 2025. Güncel mevzuat için Kültür ve Turizm Bakanlığı / TGA resmi kaynaklarını takip edin.