CSRD/ESRS vs TSRS: AB ve Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Karşılaştırması
CSRD AB direktifi, ESRS teknik standart seti, TSRS Türkiye yerel standardı. TSRS, ESRS ile %85 uyumlu — AB iştirakı olan Türk şirket çift raporlama yapmaz, ESRS'i ek modüllerle tamamlar. CSRD'nin AB kapsamı daha geniş (250+ çalışan eşik), TSRS Türkiye için kademeli.
Tanımlar
- CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive): AB'nin sürdürülebilirlik raporlama direktifidir. 2024'ten itibaren yürürlüğe girdi. Hangi kuruluşların ne zaman raporlama yapacağını belirler.
- ESRS (European Sustainability Reporting Standards): CSRD kapsamında raporlanacak içeriği detaylandıran teknik standart setidir. EFRAG tarafından geliştirilir. Set 1 Eylül 2024'te yayımlandı (12 standart).
- TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları): KGK'nın Aralık 2023'te yayımladığı Türk standartları. IFRS S1-S2 muadili.
Kapsam Karşılaştırması
| Boyut | CSRD/ESRS (AB) | TSRS (Türkiye) |
|---|---|---|
| Coğrafi kapsam | AB üye devletleri | Türkiye |
| Çift maddiyet | ✓ Zorunlu | ✓ Zorunlu |
| Standart sayısı | 12 (ESRS Set 1) | 2 (TSRS 1, TSRS 2) |
| Detay seviyesi | Çok detaylı (1.000+ veri noktası) | Orta detay |
| İklim odağı | ESRS E1 (kapsamlı) | TSRS 2 (kapsamlı) |
| Doğrulama | Sınırlı güvence ilk yıl, makul güvence 2028+ | Sınırlı güvence şu an |
Zorunluluk Eşikleri
CSRD'ye göre AB içinde raporlama zorunlu:
- Borsada listelenen büyük şirketler (250+ çalışan, 50M€+ ciro, 25M€+ aktif): 2024 mali yılından raporlama
- Tüm büyük şirketler: 2025 mali yılından
- Borsada listelenen KOBİ'ler: 2026 mali yılından (basitleştirilmiş)
- AB dışı kuruluşların AB iştirakları: 2028+ (eşik geçmesi durumunda)
TSRS'e göre Türkiye'de:
- BIST 100: 2025 mali yılı
- BIST tüm pazarları: 2026
- Büyük ölçekli kuruluşlar (KGK tanımı): 2027
İçerik Karşılaştırması
| Konu | ESRS Standardı | TSRS Karşılığı |
|---|---|---|
| Genel açıklamalar | ESRS 1, ESRS 2 | TSRS 1 |
| İklim | ESRS E1 | TSRS 2 |
| Kirlilik | ESRS E2 | TSRS 1 (genel) |
| Su ve denizler | ESRS E3 | TSRS 1 (genel) |
| Biyoçeşitlilik | ESRS E4 | TSRS 1 (genel) |
| Döngüsel ekonomi | ESRS E5 | TSRS 1 (genel) |
| İşgücü | ESRS S1 | TSRS 1 (genel) |
| Değer zinciri çalışanları | ESRS S2 | TSRS 1 (genel) |
| Etkilenen topluluklar | ESRS S3 | TSRS 1 (genel) |
| Tüketici ve son kullanıcı | ESRS S4 | TSRS 1 (genel) |
| Yönetişim | ESRS G1 | TSRS 1 |
Görüldüğü gibi ESRS çok daha detaylı modüller içeriyor. TSRS'de bu konular genel olarak TSRS 1 altında ele alınır.
AB İştirakı Olan Türk Şirketler
Türkiye'de faaliyet gösteren ama AB'de iştiraki olan büyük Türk şirketleri (Sabancı Holding, Koç Holding, Eczacıbaşı, Sasa Polyester vb.):
- Türkiye'de TSRS'e göre raporlama yaparlar (2025+)
- AB iştirakları CSRD/ESRS'e göre raporlama yaparlar
- Çift raporlama gibi görünür ama %85 uyumdan dolayı raporlar birleştirilebilir
- Tek bir entegre rapor + ülkeye özel ek modüller yaklaşımı yaygın
Pratik Öneri
AB ihracatı yapan veya AB iştirakı olan büyük Türk şirketler için en mantıklı yaklaşım:
- Önce TSRS 1+2 raporlama altyapısını kurun (yerel zorunluluk)
- Veri toplama sistemine ESRS detay alanlarını eklemeyi planlayın
- Çift maddiyet değerlendirmesini ESRS standartlarıyla yapın (daha kapsamlı)
- İlerleyen yıllarda CSRD raporu için sadece ek veri toplayın
📚 Sözlükten anahtar terimler
AB iştirakınız + Türkiye birleşik raporlama
Focus Academy CSRD-ESRS-TSRS uyum danışmanlığı: tek entegre rapor, çift raporlama yükümlüğüne karşı zekice yaklaşım.