TSRS Raporuna Hazırlık: Boşluk Analizi ve Önemlilik Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
TSRS raporuna hazırlıkta ilk iki iş kapsam kararı ve boşluk analizi. Dört bileşenli yapıyı, TSRS ile ESRS arasındaki önemlilik farkını ve adım adım hazırlık sırasını anlatıyoruz.
TSRS 1 genel hükümleri, TSRS 2 iklimle ilgili açıklamaları düzenler ve IFRS S1/S2 ile uyumludur. Önemlilik yaklaşımı finansal önemliliğe dayanır; ESRS'nin çifte önemliliğiyle aynı şey değildir. Kapsam kararını KGK duyurularından teyit edin, boşluk analiziyle mevcut bilginizi standart gereklilikleriyle karşılaştırın, ardından önemlilik değerlendirmesi yapın. Raporu "yazmak" değil "bilgiyi kanıtlamak" olarak görün.
TSRS çalışmasına çoğu firma metin yazarak başlıyor. Doğru başlangıç kapsam kararı ve boşluk analizidir: hangi bilgiyi zaten tuttuğunuzu, hangisini üretmeniz gerektiğini görmeden yazılan her bölüm, denetimde kanıt sorusuna takılır.
TSRS nedir?
Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), kuruluşların sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatları yatırımcı ve kredi verenlerin kararlarına yararlı biçimde açıklamasını ister. TSRS 1 genel hükümleri, TSRS 2 iklimle ilgili açıklamaları düzenler. TSRS 1 ve TSRS 2 KGK tarafından yayımlanmıştır ve ISSB'nin IFRS S1 ve IFRS S2 standartlarıyla uyumludur.
Raporlama zorunluluğunun kapsamı, eşikleri ve takvimi KGK Kurul kararlarıyla belirlenir ve zaman içinde değişmiştir; örneğin 2025'te bazı grupların kapsam dışına alınmıştır. Kuruluşunuzun kapsama girip girmediğini KGK'nın güncel duyurularından teyit edin.
Dört bileşenli yapı
| Bileşen | Sorulan soru | Örnek açıklama |
|---|---|---|
| Yönetişim | Risk ve fırsatları kim, nasıl denetliyor? | Yönetim kurulu gözetimi, yönetimin rolü |
| Strateji | İş modeli ve stratejiyi nasıl etkiliyor, dayanıklılık nasıl? | Risk/fırsat, finansal etki, senaryo analizi, geçiş planı |
| Risk yönetimi | Riskler nasıl belirleniyor, değerlendiriliyor, yönetiliyor? | Süreç, kurumsal risk yönetimine entegrasyon |
| Metrikler ve hedefler | Performans nasıl ölçülüyor, hedefler neler? | Kapsam 1, 2, 3 sera gazı emisyonları, hedefler |
TSRS ve ESRS farkı: önemlilik
TSRS (IFRS S1/S2 yaklaşımı) finansal önemlilik esasına dayanır: bir bilgi, genel amaçlı finansal raporların ana kullanıcılarının kararlarını etkilemesi makul olarak bekleniyorsa önemlidir. AB'nin ESRS standartları ise çifte önemlilik kullanır (finansal önemlilik ve etki önemliliği). AB'ye tabi olan veya AB'de raporlayan müşterisi bulunan bir kuruluş, TSRS çalışmasına etki önemliliği perspektifini ayrıca ekleyebilir; ancak iki yaklaşım aynı şey değildir ve belgeler birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
| Konu | TSRS (IFRS S1/S2) | ESRS (AB, CSRD) |
|---|---|---|
| Önemlilik | Finansal önemlilik | Çifte önemlilik |
| Ana kullanıcı | Yatırımcı, kredi veren | Geniş paydaş grubu |
| Kapsam | Genel hükümler + iklim | Çevre, sosyal, yönetişim konuları |
| Mevzuat | KGK kararları | AB CSRD ve Omnibus değişiklikleri |
Yedi adımda hazırlık
- Kapsam kararı: KGK duyurusundan zorunluluk durumunuzu teyit edin ve yazın.
- Boşluk analizi: standardın gerekliliklerini mevcut bilginizle karşılaştırın, boşluk listesi çıkarın.
- Önemlilik değerlendirmesi: yöntemi, katılımcıları ve onayı kayda geçirin.
- Yönetişim ve strateji açıklamaları: anlatı metinlerini yazın.
- İklim risk ve fırsatları: senaryo analiziyle birlikte risk kaydı kurun.
- Sera gazı metrikleri: hesap defterini ve veri kaynaklarını kurun.
- Raporu derleyin: her cümlenin kanıt dizinine bağlandığını kontrol edin.
Dört sektörde ilk bakış
Aşağıdaki tablo kurgusal bir ilk bakıştır.
| Sektör | Öne çıkan iklim riski | Öne çıkan fırsat | Zor metrik |
|---|---|---|---|
| İmalat (metal) | Geçiş riski: karbon fiyatı, enerji maliyeti | Enerji verimliliği, düşük karbonlu ürün | Kapsam 3 (satın alınan hammadde) |
| Gıda üretimi | Fiziksel risk: kuraklık, tedarik | Sürdürülebilir tarım ürünleri | Kapsam 3 (tarım tedarik zinciri) |
| Tekstil | Geçiş riski: alıcı marka şartları, AB düzenlemeleri | Geri dönüştürülmüş ürünler | Kapsam 3 (kumaş, boya) |
| İnşaat / yapı | Fiziksel risk: aşırı hava | Yeşil bina | Kapsam 3 (çimento, çelik) |
Denetçi veya güvence veren neye bakar?
- Kapsam kararınız gerekçeli mi? (KGK kararı referansı, kapsam analizi)
- Önemlilik değerlendirmesi hangi yönteme dayandı, kimler katıldı? (prosedür, çalıştay kaydı, onay)
- Açıklamalar kanıtlı mı, rakamlar izlenebilir mi? (kaynak dosyalar, hesap defteri)
- Yönetişim açıklaması gerçekte uygulanıyor mu? (toplantı tutanakları)
- Rapor tutarlı mı, önceki dönemle karşılaştırılabilir mi?
En sık yapılan hatalar
- TSRS'yi çifte önemlilikle karıştırmak.
- Önemlilik değerlendirmesi yapmadan tüm konuları rapora koymak.
- Kapsam 3'ü hiç hesaplamadan "kapsam dışı" demek.
- Yönetişim bölümünü yazıp toplantı kayıtlarını tutmamak.
- Rakamların kaynağını belirtmemek.
TSRS raporunu "rapor yazmak" olarak değil "bilgiyi kanıtlamak" olarak görün: her cümlenin arkasında bir kayıt olsun. Yönetişim bölümünü yazarken önce yönetim kurulunun veya üst yönetimin bu konuyu yılda kaç kez gündemine aldığına bakın; yoksa önce o toplantıyı kurun. Zorunlu kapsamda değilseniz de alıcılarınız, bankanız veya AB'li müşteriniz size aynı soruları sorabilir; TSRS yapısı bu sorulara tek çerçevede cevap vermenin pratik yoludur.
Sık sorulan sorular
TSRS ile ESRS aynı şey mi?
Hayır. TSRS (IFRS S1/S2 yaklaşımı) finansal önemliliğe dayanır; ESRS ise finansal önemlilik ve etki önemliliğini birlikte kullanan çifte önemlilik yaklaşımını benimser. Belgeler birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
TSRS raporlaması kimler için zorunlu?
Kapsam, eşikler ve takvim KGK Kurul kararlarıyla belirlenir ve zaman içinde değişmiştir. Kuruluşunuzun kapsamda olup olmadığını KGK'nın güncel duyuru ve Kurul kararlarından teyit edin.
Zorunlu kapsamda değilsem TSRS çalışması yapmalı mıyım?
Zorunluluk yoksa da alıcılarınız, bankanız veya AB'li müşteriniz benzer sorular sorabilir. TSRS yapısı bu sorulara tek çerçevede kanıtlı cevap vermenin pratik bir yoludur; ancak karar kuruluşunuzun ihtiyacına bağlıdır.
Boşluğunuzu görün, raporu kanıta bağlayın
Genel rehber, boşluk analizi kılavuzu ve formu, önemlilik değerlendirmesi prosedürü, yönetişim ve strateji açıklama şablonları, sera gazı hesap defteri ve Excel araç seti tek pakette. Her belgede doldurulmuş örnek ve danışman görüşü var.
TSRS Rapor Şablonu ve Boşluk Analizi Seti →Kaynaklar
- KGK: TSRS 1, TSRS 2, Kurul kararları ve duyurular
- IFRS Foundation / ISSB: IFRS S1 ve IFRS S2
- GHG Protocol: Corporate ve Scope 3 standartları
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş, akredite doğrulama veya resmi karar yerine geçmez. Sektör tablosu kurgusaldır. Setin eğitim belgesi KGK akredite eğitim değildir. Tarihleri, eşikleri ve hükümleri güncel resmi kaynaktan teyit edin. İlgili: TSRS Kimler İçin Zorunlu? · TSRS 1 ve TSRS 2 Farkı · TSRS Raporu 12 Adımda